الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

260

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

يك قانون كلى كه ارث هم بخشى از آن است ، بوده باشد . و لذا مىبينيم در مساله جانشينى پيامبر ص كه در مفهوم ارث مالى داخل نيست به اين آيه - در بعضى از روايات اسلامى - استدلال شده است ، و نيز در مساله غسل ميت و مانند آن به همين آيه براى اولويت خويشاوندان استدلال كرده‌اند . با توجه به آنچه در بالا گفته شد ، روشن مىشود كه اصرار جمعى از مفسران بر اينكه آيه اخير منحصرا مساله ارث را بيان مىكند ، بى دليل است ، و اگر بخواهيم چنين تفسيرى را انتخاب كنيم تنها راهش اين است كه آن را به صورت يك استثنا از « ولايت مطلقه » اى كه در آيات گذشته براى عموم مهاجران و انصار بيان شده است ، بدانيم ، و بگوئيم آيه اخير مىگويد ولايت عمومى مسلمانان نسبت به يكديگر شامل ارث نمىشود . و اما احتمال اينكه آيات گذشته شامل ارث هم بشود ، و سپس آيه اخير اين حكم را نسخ كرده باشد ، بسيار بعيد به نظر مىرسد ، زيرا ارتباط مفهومى و پيوستگى اين آيات با يكديگر از نظر معنوى ، و حتى شباهت لفظى ، نشان مىدهد كه همه با هم نازل شده است ، و از اين رو نمىتواند ناسخ و منسوخ بوده باشد . و به هر حال مناسبترين تفسير با مفهوم آيات همان است كه در آغاز گفتيم . و در آخرين جمله اين آيه كه آخرين جمله سوره انفال است ، مىفرمايد « خداوند به هر چيزى دانا است » . ( * ( إِنَّ اللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) * ) تمام احكامى را كه در زمينه « انفال » و « غنائم جنگى » و « نظام جهاد » و « صلح » و « احكام اسيران جنگى » و مسائل مربوط به « هجرت » و مانند آن در اين سوره نازل كرده است همه را روى حساب و برنامه دقيقى بيان نموده كه با روح جامعه انسانى و عواطف بشرى و مصالح همه جانبه آنها كاملا منطبق است .